میرنوروزى فقط ۵ روز یا بنا به روایاتی یک روز حكومت مى كرد، سپس به جاى اصلى خود باز مى گشت.میرنوروزى حتى تا صدها سال بعد در عراق و مصر و هند و تركیه رایج بود و هركسى تلاش مى كرد درستكارتر و مردمى تر از دیگرى باشد تا شانس میرنوروز شدن نصیبش گردد.

"مردبگیران" نیز، رسمى جالب بود. در دورانى كه زنان جهان از هر نوع حق انتخاب محروم بودند، در ایران، در اواخر اسفندماه، مغان، ۵ روز اخر را اسفندارمذ، مى كردند. در این ۵ روز مردبگیران، زنان بر مردان مسلط مى شدند و هر امرى مى كردند، مردان محكوم به اجراى آن بودند. جشن مردبگیران، از طلوع سپیده تا طلوع افتاب اولین روز بهارى برگزار مى شد و فرمان آن رسماً بنا به دستور پادشاه و مغان بر دیوارهاى خانه ها و رصدخانه ها بنام ایزد و افریدون نصب مى گردید. آزادى زنان نوعى اعتماد بنفس و حس برابرى و همسنگ بودن زن با مرد در زنان ایجاد مى كرد.

سمنو پزان
قبل از فرا رسیدن نوروز، یکی از اعمالی که کمابیش در گوشه و کنار انجام میشد، مراسم سمنو پزان بود. پختن سمنو آداب خاصی داشت و نه تنها به خاطر تهیه یکی از اجزا هفت سین که به دلیل نذر هم پخته میشد. عده ای از زنان که به دلایلی امکان پختن سمنو را نداشتند نذر میکردند که در پختن سمنوی شخص دیگری شریک شوند و یا به او کمک کنند و به صاحب سمنو پیغام میدادند که هنگام پختن سمنو آنها را خبر کند.

شیوه تهیه سمنو
قبل از هر کار، گندم را به مقدار لازم در آب "خیس میکنند" و پس از سه- چهار روز آنها را از آب درآورده و میان پارچه تمیزی میریزند تا چند روز باقی بماند و گندمها جوانه بزنند، وقتی گندمها جوانه سفیدی دادند و به اصطلاح تهرانیها "به نقره نشستند" آنها را شسته و در هاون میریزند و میکوبند. سپس گندم کوبیده را در پارچه نازکی ریخته و با فشردن آن شیره گندم را میگیرند و این شیره را با آردهای نذری و آب مخلوط کرده درون دیگ میریزند. در این موقع که حدود ساعت 9-8 شب است یکی از زنان با گفتن "بسم الله" زیر دیگ را روشن میکند و تمامی حاضرین به خواندن دعا و زیارتنامه مشغول میشوند.

پس از اینکه دیگ کاملا گرم شد، صاحب خانه با پارویی شروع به هم زدن محتویات دیگ میکند، دیگ سمنو پزی بسیار بزرگ است و هم زدن آن باید به طور نوبتی انجام شود. پس از چند بار هم زدن و به جوش آمدن سمنو، کسانی که نذر پسته و بادام دارند،آنها را مشت مشت داخل دیگ میریزند. کار هم زدن و پختن سمنو تا هنگام سحر طول میکشد و پس از اینکه مایع سمنو غلیظ شد آنرا دم میکنند، وضو میگیرند و نماز حاجت و نماز صبح میخوانند.

پس از کمی استراحت و هنگام صبح صاحب سمنو با صلوات در دیگ را برداشته و از سمنو برای همه حاضرین و همسایگان و نزدیکان میکشد و توسط حاضران برای آنها میفرستد. کسانی که سمنو را دریافت کرده اند، کاسه سمنو را پس از استفاده شسته و با شاخه ای گل یا شیرینی و نبات به صاحب خانه برمیگردانند. (ادامه دارد ...)


از سحر شهاب

مطالب مرتبط :
نوروز در راه است
از قاشق زنی تا فال کوزه
چهارشنبه سوری و قصه بابا خارکن
چهارشنبه سوری، رسم زیبای رو به تباهی
نوروز و تخت جمشید
نوروز در خارج از مرزهای ایران