حضور ناشرین و وارد کنندگان کتب خارجی در ایران (مانند شهر کتاب و کتاب غزال) موجب شده است که آگاهی و سلیقه عمومی مردم کتاب خوان ما بالاتر رفته و توقع بیشتری از ناشرین داخلی داشته باشند. امسال تنوع کتابهای داخلی و همچنین نحوه ارائه آنها( طرح جلد، رنگ و کیفیت کاغذ و...) بسیار بهتر از گذشته بود. کتابهای منتشر شده برای کودکان هم امسال تنوع بیشتری داشتند و علی رغم اینکه معمولا هزینه تولید این کتابها بیشتر است، قیمتها نسبتا مناسب بودند.

کتاب را بخر و ببر
شکل کلی نمایشگاه کتاب هم در این 18 سال بسیار متحول شده است و از فضای بی روح، کسل کننده و غم انگیز سالهای اول به اتفاقی فرهنگی مبدل شده است. سالهای اول که تنها حسن نمایشگاه ارز 8 تومانی آن بود (من اولین بار در سال 70-71 به نمایشگاه رفتم) باید برای در دست گرفتن کتابی که خریده بودیم 1 سال منتظر میشدیم. اغراق نمیکنم، من حدود 8 کتاب لاتین در باره عکاسی و گرافیک سفارش دادم که در آخر با چند برگ کنده شده و پس از یک سال انتظار، در آستانه شروع نمایشگاه بعدی به دستم رسید. برای ما که آن روزهای نمایشگاه را دیده ایم، این دوره ها بهشت است، کتابها گران شده اند اما لااقل آنرا میخریم و به خانه میبریم!

امکانات رفاهی
از پیشرفتهای جنبی و بسیار مهم نمایشگاه به طور کلی، ایجاد امکانات رفاهی برای بازدیدکنندگان است. از سرویسهای بهداشتی تمیز و متعدد گرفته تا ایستگاه هایی برای به امانت گذاشتن بار سنگین کتابهایی که خریده اید، امکانات فراوان برای رفت و آمد و پارکینگ بزرگ.وجود اتوبوسهای متعدد پلاک شهرستان هم نشان میداد که دانشگاهها، مدارس و سازمانهای شهرستانها هم با اقدامی جدی، تسهیلاتی برای حضور علاقمندان شهرشان در این نمایشگاه انجام داده اند. خلاصه مطلب اینکه امسال رفتن به نمایشگاه و گشت و گذار در آن بسیار دل انگیزتر از گذشته بود.

فعالیتهای نمایشگاه
كل فعالیت های نمایشگاه كتاب تهران در سه بخش زیر خلاصه می شود : - كتاب داخلی
- كتاب بین الملل
- فعالیت های جنبی

در بخش كتابهای داخلی ناشران ایرانی در سالنهای مختلفی كه برای این منظور در نظر گرفته شده است كتابهای خود را به نمایش و فروش می گذارند.در بخش كتاب بین الملل عرضه كتاب در دو بخش رایانه ای و غیر رایانه ای انجام می شود. فروش غیر رایانه ا ی همان بخش ریالی است كه در آن كتابها بطور مستقیم به فروش می رسد. و در بخش یارانه ای( با سوبسید)، واجدین شرایط ( دانشجویان، فارغ التحصیلان و دست اندرکاران) با داشتن کارت مخصوص میتوانند کتابهایی که با ارز نمایشگاهی عرضه میشوند را خریداری کنند.

علاوه بر نمایش و فروش كتاب در بخش ناشران داخلی و خارجی به عنوان وظیفه اصلی برگزار كنندگان نمایشگاه كتاب تهران ، هر ساله دهها سمینار، صدها برنامه فرهنگی برای گروههای سنی و سطوح مختلف علمی در نمایشگاه برگزار می شود. که بعضی از این فعالیتهای جنبی عبارتند از:

بخش‌ نمایش‌شامل
- غرفه‌های‌ كتب‌ بزرگسال‌
- غرفه‌های‌ كتب‌ كودكان‌ و نوجوانان‌
- غرفه‌ فعالیتهای‌ قرآنی‌
- غرفه‌ كتب‌ برگزیده‌ جایزه‌ جهانی‌ كتاب‌ سال‌ ج‌.ا.ایران‌

بخش‌ اطلاع‌رسانی‌
- غرفه‌ خانه‌ كتاب‌ ایران‌ (اطلاع‌ رسانی‌ بین‌المللی)‌
- اطلاع ‌رسانی‌ تخصصی‌ نمایشگاههای‌ بین‌المللی‌ كتاب‌
- فروشگاههای‌ اینترنتی‌ كتاب‌

بخش‌ نشستها و میزگردها
- نشست با ناشران
- بررسی آثار فارسی در ارمنستان
- مطالعات فرهنگ و تمدن ایران
- كارگاههای‌ آموزشی‌ و میزهای‌ مذاكره‌

آمار و ارقام
کتابهای خارجی : در نمایشگاه اول در سال 1978، در كل 196 ناشر از 19 كشور با16000 عنوان كتاب شركت داشتند. ده سال بعد یعنی در 1996، این آمار به 27 كشور، 370 ناشرو 30000 عنوان كتاب افزایش یافت و در سال 2003 این آمارها به 55 كشور، 900 ناشر و 75000 عنوان افزایش یافت. بریتانیا، ایالات متحده، هند، آلمان، فرانسه، هلند، اسپانیا، سوئد، ایتالیا، كانادا، دانمارك ، لبنان، مصر، سوریه، عربستان سعودی، كویت، اردن، سودان، قطر و امارات متحده عربی كشورهایی هستند كه طی این سالها حظور فعال تری داشته اند.

كتابها عمدتا در موضوعات پزشكی، مهندسی، علوم انسانی و به زبانهای انگلیسی، عربی، فرانسه، آلمانی، اسپانیایی، ایتالیایی و روسی بوده است. خریداران كه عمدتا شامل محققان، اساتید دانشگاه، كتابخانه ها و مراكز تحقیقاتی هستند، اجازه دارند به طور مستقیم از سالنها با یارانه ای كه از طرف نمایشگاه در اختیار آنان قرار می گیرد، خرید كنند. بخش خارجی شانزدهمین نمایشگاه بین المللی كتاب تهران(TIBF) پذیرای بیش از 70000 خریدار، بود كه بیش از 12 میلیون دلار خرید كردند. ( اخبار مربوط به دو نمایشگاه اخیر هنوز منتشر نشده است) در کل کتابهای خارجی در نمایشگاه هجدهم 25663 عدد، تعداد ناشران خارجی 464 و تعداد مولفان خارجی 12811 نفر بوده است.

کتابهای داخلی : سالانه در حدود 40 هزار عنوان کتاب در ایران منتشر میشود و بنا به گزارش وزارت فرهنگ و ارشاد، بیش از 3500 ناشر در کشور به فعالیت مشغولند. امسال 2574 ناشر داخلی و خارجی در نمایشگاه حضور دارند و 60 درصد کتابهای خارجی را کتب لاتین و 40 درصد را کتابهای عربی تشکیل میدهد. ناشران شهرستانی نیز امسال حضور چشمگیری در نمایشگاه داشتند.

در ضمن برای گرفتن اطلاعات بیشتر درباره نمایشگاه به وب سایت آن سری بزنید: نمایشگاه بین المللی کتاب تهران


از سحر شهاب